Terekenin Tespiti Davası
Tereke nedir? Terekenin tespiti davası nasıl açılır? Terekenin tespiti davası hangi durumda açılır? Terekenin tespiti davası hangi mahkemede açılır? Terekenin tespiti…
Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle birlikte mal varlığının ve borçlarının kimlere, hangi oranlarda geçeceğini düzenler. Mirasçılık belgesinin alınması gibi basit görünen işlemlerden, aile içinde yıllarca sürebilen tapu iptal ve tenkis davalarına kadar geniş bir alanı kapsar. Kısa hak düşürücü süreler ve ispat kuralları nedeniyle miras uyuşmazlıklarında zamanında doğru adımın atılması belirleyicidir.
Av. Tuğsan YILMAZ, mirasçılık belgesi, mirasın reddi, terekenin tespiti, miras paylaşımı, ortaklığın giderilmesi, tenkis, muris muvazaası ve vasiyetnamenin iptali davalarında avukatlık hizmeti vermekte; vasiyetname ve miras sözleşmelerinin hazırlanması konusunda danışmanlık sunmaktadır. Büromuz Bakırköy'dedir; Bakırköy Adliyesi ve İstanbul'daki diğer adliyelerde görülen miras davalarında hizmet verilmektedir.
Türk Medeni Kanunu, yasal mirasçılığı zümre sistemine göre düzenler:
Sağ kalan eş her durumda mirasçıdır. Eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: altsoyla birlikte mirasın dörtte biri, ana-baba zümresiyle birlikte yarısı, büyükanne-büyükbaba zümresiyle birlikte dörtte üçü; bu zümrelerden mirasçı yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK 499). Ayrıntılı örnekler için Mirastan Kimler Pay Alabilir? yazımıza bakabilirsiniz.
Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve miras paylarını gösteren belgedir. Banka hesapları, tapu intikali, araç devri ve diğer tüm miras işlemlerinin ilk adımıdır. Noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Belgenin gerçeğe aykırı olduğu durumlarda iptali her zaman istenebilir. Bkz. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir?
Mirasçılar, mirası üç ay içinde reddedebilir (TMK 605-606). Mirasın reddi, özellikle borçları varlıklarından fazla olan terekelerde mirasçıyı kişisel sorumluluktan korur. Ret beyanı miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır.
Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Bu durumda, mirasçının terekeyi sahiplenmemiş olması şartıyla, süreye bağlı olmaksızın hükmen ret davası açılabilir. Terekeye ait malların satılması veya kullanılması gibi davranışlar ret hakkını ortadan kaldırabileceğinden, ret düşünülen durumlarda terekeye dokunulmadan önce hukuki görüş alınmalıdır. Bkz. Reddi Miras.
Miras bırakan, mal varlığı üzerinde vasiyet veya bağış yoluyla serbestçe tasarruf edebilir; ancak bu tasarruflar saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal edemez. 2007 yılında yapılan değişiklikle saklı paylar şu şekilde belirlenmiştir (TMK 506):
Saklı payı zedelenen mirasçı, tenkis davası ile tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesini isteyebilir. Dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK 571). Bkz. Saklı Paylı Mirasçı Kime Denir?
Uygulamada en sık karşılaşılan miras uyuşmazlıklarından biri, miras bırakanın bir taşınmazı aslında bağışlamak istediği halde tapuda satış gibi göstererek bir mirasçıya veya üçüncü kişiye devretmesidir. Yargıtay'ın 1 Nisan 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, bu tür muvazaalı devirlere karşı diğer mirasçılar tapu iptal ve tescil davası açabilir. Bu dava zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir.
Muvazaanın ispatında devrin bedeli, alıcının ödeme gücü, taraflar arasındaki ilişki, miras bırakanın devir tarihindeki durumu ve diğer mirasçılara karşı tutumu gibi deliller birlikte değerlendirilir. Bkz. Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma) Davası.
Vasiyetname resmi, el yazılı veya sözlü şekilde yapılabilir (TMK 531-541). Uygulamada ispat kolaylığı nedeniyle noterde düzenlenen resmi vasiyetname tercih edilir. Vasiyetname düzenlenirken saklı paylara ve şekil şartlarına dikkat edilmemesi, ölümden sonra iptal davalarına yol açabilir.
Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka aykırılık veya şekle aykırılık hallerinde vasiyetnamenin iptali istenebilir (TMK 557). Bkz. Vasiyetname Nasıl Düzenlenir? ve Vasiyetnamenin İptali Davası.
Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar, paylaşım yapılıncaya kadar tereke üzerinde elbirliği ile malik olur. Bu dönemde mirasçılardan biri tek başına tasarrufta bulunamaz. Paylaşım, mirasçıların anlaşmasıyla miras taksim sözleşmesi yapılarak gerçekleştirilebilir.
Anlaşma sağlanamazsa paylaşım ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası ile yapılır. 1 Eylül 2023'ten itibaren bu davalardan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Mahkeme, mümkünse malın aynen bölünmesine, değilse açık artırmayla satılarak bedelin paylaştırılmasına karar verir. Bkz. Miras Paylaşımı (Taksimi) Davası.
Miras bırakanın mal varlığı her zaman bilinmeyebilir. Banka hesapları, taşınmazlar, araçlar, şirket payları ve alacakların tespiti için resmi kurumlardan sorgulama yapılabilir; gerektiğinde mahkemeden terekenin tespiti istenebilir. Bkz. Vefat Edenin Miras Malvarlığının Araştırılması ve Terekenin Tespiti Davası.
Mirasçılar, veraset ve intikal vergisi beyannamesini kanuni süre içinde vermekle yükümlüdür. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'de ise bu süre ölüm tarihinden itibaren dört aydır.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; somut durumunuza ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.
Son güncelleme:
Miras Hukuku alanında en çok merak edilen sorular ve kısa yanıtları.
Miras davalarında yetkili mahkeme kural olarak miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Miras bırakan son olarak Bakırköy'de ikamet ediyorsa davalar Bakırköy Adliyesi'nde açılır. Mirasçılık belgesi, mirasın reddi ve ortaklığın giderilmesi davalarına sulh hukuk mahkemesi; tenkis, muris muvazaası ve vasiyetnamenin iptali davalarına ise asliye hukuk mahkemesi bakar. Taşınmazın ortaklığının giderilmesi davasında taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
Mirasçılık belgesi herhangi bir noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Noterlerden alınabilmesi için mirasçılığın nüfus kayıtlarıyla tespit edilebilmesi gerekir; yabancılık unsuru veya kayıtlarda belirsizlik varsa mahkemeye başvurulur. Mirasçılık belgesine karşı her zaman iptal davası açılabilir.
Mirasın reddi süresi üç aydır (TMK 606). Bu süre yasal mirasçılar için miras bırakanın ölümünü öğrendikleri, vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise kendilerine yapılan tasarrufun resmen bildirildiği tarihten başlar. Ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yapılır. Süre geçirilirse miras kayıtsız şartsız kazanılmış sayılır.
Mirası reddetmeyen mirasçılar, miras bırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumlu olur. Bu nedenle borca batık terekelerde mirasın süresinde reddedilmesi önemlidir. Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (hükmen ret); ancak mirasçının terekeyi sahiplenmemiş olması gerekir.
Saklı pay, miras bırakanın vasiyet veya bağışla ortadan kaldıramayacağı miras payıdır. Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısı, ana ve babanın her biri için dörtte biridir. Sağ kalan eş, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçü saklı paydır. Kardeşlerin saklı payı yoktur.
Miras bırakan, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı gerçekte bağışlamak istediği halde tapuda satış gibi gösterdiyse muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılabilir; bu dava zamanaşımına tabi değildir. Devir gerçekten bağış olarak yapıldıysa ve saklı payınızı zedeliyorsa tenkis davası gündeme gelir. Hangi davanın açılacağı, devrin niteliğine ve delillere göre belirlenir.
Vasiyetname; miras bırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması, yanılma, aldatma veya korkutma ile yapılmış olması, içeriğinin hukuka veya ahlaka aykırı olması ya da kanuni şekle uyulmaması sebepleriyle iptal ettirilebilir (TMK 557). İptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve davacı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır; kötüniyetli davalılara karşı bu süre yirmi yıldır.
Evet. 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren taşınır ve taşınmazların ortaklığının giderilmesine ilişkin davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açılır; mahkeme malın aynen bölünmesine veya satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir.
Evet. Mirasçılar aralarında anlaşarak terekeyi paylaşabilir. Bu anlaşma yazılı bir miras taksim (paylaşma) sözleşmesi ile yapılır; taşınmazlar için tapuda işlem yapılması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa paylaşım ortaklığın giderilmesi davası yoluyla yapılır.
Ölüm Türkiye'de gerçekleşmişse ve mirasçılar Türkiye'de bulunuyorsa beyanname, ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilir. Mirasçıların yurt dışında olması veya ölümün yurt dışında gerçekleşmesi halinde süreler farklıdır. Beyanname verilmeden mirasa konu bazı işlemler (ör. tapuda intikal) yapılamayabilir.
Yurt dışındaki mirasçı, Türk konsolosluklarında veya bulunduğu ülkenin noterinde düzenlenip apostil şerhi alınmış vekaletnameyle Türkiye'de bir avukatı yetkilendirerek mirasçılık belgesi, mirasın reddi, intikal ve dava işlemlerini yürütebilir. Vekaletnamenin kapsamının yapılacak işlemlere uygun düzenlenmesi önemlidir.
Miras Hukuku konusunda kaleme aldığımız bilgilendirici yazılar.
Tereke nedir? Terekenin tespiti davası nasıl açılır? Terekenin tespiti davası hangi durumda açılır? Terekenin tespiti davası hangi mahkemede açılır? Terekenin tespiti…
Ölenin miras malvarlığı nasıl araştırılır? Miras bırakanın malvarlığı araştırmasında ne yapmak gerekir? Miras malvarlığının araştırılmasında dikkat edilmesi gerekenler…
Miras sözleşmesi nedir?Miras paylaşım sözleşmesi nedir ve nasıl yapılır?Miras taksim sözleşmesinin şartları ve süreci ile ilgili hukuki bilgiler yer almaktadır.
Vasiyetnamenin iptali davası nedir? Vasiyetnamenin iptali davası nasıl açılır? Vasiyetnamenin iptali davası nerede, hangi mahkemede açılır?
Vasiyetten dönme nasıl olur? Vasiyetnameden dönme çeşitleri nelerdir? Vasiyetname iptal edilebilir mi? Vasiyetten dönme ve vasiyetnamenin iptali süreci
Vasiyetname nasıl düzenlenir, hazırlanır, yazılır? Vasiyetname türleri nelerdir? Resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname, sözlü vasiyetname şartları
Muris muvazaası davası nasıl açılır? Mirastan mal kaçırma durumunda ne yapılmalıdır? Mirastan mal kaçırma davası nasıl olur? Muris muvazaası davası şartları
Miras paylaşımı (taksimi) davası nasıl açılır, ne kadar sürer? Miras paylaşımı davasını kimler açabilir? Miras davası ile paylaşımda zamanaşımı var mıdır?

Danışma görüşmeleri randevu ile yapılır ve ücretlidir. Talebinizi iletin, size dönüş yapalım.