Title: Uyuşturucu Madde Suçları Ve Ceza Davaları
Reviewed by Av. Tuğsan YILMAZ on Jul 20
Rating: 5.0

Uyuşturucu veya diğer ismiyle uyarıcı maddeler tıpta ağrı kesici özelliği ile kullanılan, tek kullanımda dahi bağımlılık yapabilme özelliğine sahip, insanların sosyo ekonomik yaşamını felç eden, ülkemizde kullanımı, üretimi, satışı yasaklanmış doğal veya sentetik maddelerdir.

Yapılan araştırmalarla bağımlıları suça teşvik etmesi kanıtlanmıştır. Toplumda kargaşaya neden olabilecek suçların işlenmesine teşvik ve sağlıklı toplumun bireyleri üzerinde psikolojik çöküntü yaratmak suretiyle kamu düzeninin bozulmasına neden olma tehlikesi nedeniyle birçok kanun hükmünde düzenlenmiş, yarattığı tehlike önlenmek istenmiştir. Türkiye coğrafi konumuyla ülkeler arası uyuşturucu kaçaklığına son derece müsait olup, ulusal grupların teminini kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu’nda uyuşturucu madde üretimi kullanımı ve satışına ilişkin ağır cezai yaptırımlar öngörülmüştür.  Türk Ceza Kanunu’nda uyarıcı maddelerle ilgili olarak düzenlenen suçlar;

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma Suçu

Korunan hukuki değer kamu sağlığıdır. Ülkemizde giderek artan uyuşturucu kullanımı karşısında,  temin etmenin zor, cezaların ağırlığı nedeniyle bu maddelerin kullanımında gizlilik şarttır. Bu madde de yakalanmayı zorlaştıracak önlemler almayı, nasıl kullanılacağının öğretilmesini, özendirmeyi, kullanım için yer tahsis etmeyi cezalandırmaktadır.

Fiil unsuruna bakıldığında 3 seçimlik hareketin öngörüldüğü görülür. Birincisi uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırmak amacıyla özel yer, donanım ve malzeme sağlamaktır. Özel yer kullanıcıların güvenle tüketebileceği ortamın sağlanmasıdır. Yalnızca esrar içmek için bir daire tutulması buna örnek olabilir. Donanım ve malzeme sağlamaksa uyuşturucuların kullanıma hazır hale getirilmesi, kullanılacak araçların temin edilmesidir. Şırıngaların, iğnelerin, özel kâğıtların sağlanması buna örnektir.  İkinci seçimlik hareket uyuşturucu madde kullanımını kolaylaştırmak amacıyla kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler almaktır. Suçun delillerini ortadan kaldırmaya yönelik faaliyetler bu seçimlik hareketi oluşturur. Üçüncü seçimlik hareket ise kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi vermektir. Kullanma yönteminin gösterilmesi, daha etkili olması için tavsiyeler verilmesi gibi.. 190/2 uyarınca uyuşturucu madde kullanılmasını alenen özendirmek ve bu nitelikte yayın yapmak cezalandırılır. 2. Fıkra bakımından da seçimlik hareketler öngörülmüştür. Belirsiz sayıda kişi uyuşturucuya teşvik edilmektedir. Söylenen sözlerin failden duyulmuş olup olmaması önemli değildir. Önemli olan birçok kişiye karşı uyuşturucunun teşvik edilmesidir.

Fail unsuruna baktığımızda, özel faillik niteliği arayan özgü suçlardan olmayıp herkes tarafından işlenen genel bir suçtur.

Mağdur bakımından özellik arz etmez, herkes bu suçun mağduru olabilir.

Netice aranmamıştır, sırf hareket suçudur. Seçimlik hareketlerin yapılmasıyla suç tamamlanır.

Manevi Unsuru kasttır. Taksirli hali kanunda düzenlenmemiştir. Ayrıca uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırma özel kastı da aranmaktadır. 190/2 bakımından ise teşvik etme amacı aranmaktadır.

Hukuka Aykırılık Unsurunda doktorların tedavi amacıyla tıp görevinin ifası söz konusu olabilir.

Nitelikli Unsur 190. Maddede yer alan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi cezayı arttıran nitelikli haldir.

Teşebbüs failin elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan sebeplerle tamamlayamaması durumudur. Ortaya çıkan tehlikenin veya zararın büyüklüğüne göre fail cezalandırılacaktır. Söz konusu suç sırf hareket suçudur. Sırf hareket suçunda icra hareketleri kısımlara bölünebiliyorsa teşebbüs mümkündür. Örneğin 190/2 bakımından, yayın halka ulaşmadan matbaada yakalanıp el koyulduysa teşebbüs söz konusudur.

İştirak açısından bir özellik göstermeyip genel iştirak kuralları uygulanır.

İçtima unsurunda seçimlik hareketlerden birden fazlasının yapılması karşımıza çıkabilir. Böyle bir durumda yine tek ceza verilir. Ancak cezada üst sınıra yaklaşılır. Madde kullanımını özendiren veya kullanımını kolaylaştıran kişi aynı zamanda maddeyi temin ediyorsa TCK 188 tüketen norm olarak bileşik suç hükümleri uygulanacak, 190 188’in içinde eriyecektir. Kişi kendi kullanımı için özel yer tesis etmişse, maddeyi bulunduruyorsa ayrıca 190 dan cezalandırılmamalıdır. Çünkü 190da belirtilen fiillerin başkalarına karşı yapılmaları gerekmektedir. Birden fazla kişiye aynı anda aynı suç işlendiyse (bu suçta seçimlik hareketlerden biri yapıldıysa) zincirleme suç hükümleri uygulanır.

Kullanmak için Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak Suçu

Korunan hukuki değer genel sağlıktır.

Fail özel faillik niteliği aranmayan genel suçlardan olup herkes bu suçun faili olabilir. Kural olarak bizzat işlenir dolayısıyla birlikte faillik mümkün değildir.

Fiil Unsuru uyuşturucu ve uyarıcı maddeyi kullanmak için satın almak, kabul etmek ve bulundurmaktır. Bu fiillerin yanında ayrıca uyuşturucu maddenin kullanılması durumunda tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine, uyuşturucu madde kullanılmadıysa denetimli serbestlik tedbirine hükmedilebilir. Cezaya ya da güvenlik tedbirinden hangisine hükmedileceği hâkimin takdirine bırakılmıştır. Cezaya hükmedildikten sonra da güvenlik tedbirine başvurulabilir. Bu durumda cezanın infazı ertelenir. Hakkında tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine karar verilen kişi, belirlenen kurumda uygulanan tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmakla yükümlüdür. Bu kişiye rehberlik edecek bir uzman görevlendirilir. Bu uzman tedbir süresince bağımlıya yol gösterir, gelişimiyle ilgili 3 aylık sürelerle hâkime rapor verir. Bu tedbir tedavi süresince devam eder. Tedaviden sonraki 1 yılda da devam edecektir. Tedbirin süresi uzatılabilir. Ancak en fazla 3 yıl uzatılabilecektir. Tedbirin gereklerine uygun davranan kişi hakkında açılan davanın düşmesine karar verilir.  Seçimlik hareketlerden birini ya da birkaçının yapılması suçun oluşması bakımından özellik arz etmez.

Manevi Unsuru kasttır. Özel saik aranmıştır; kullanmak saikı. Yani failde kullanma kastının bulunması gerekir. Bu kast suçu uyuşturucu madde ticareti suçlarından ayırmaktadır. Fail maddeyi kullanmak için değil de satmak için bulunduruyorsa madde ticaretinden dolayı cezalandırılmalıdır. Yargıtay’a göre de ele geçen uyuşturucu madde miktarının yıllık kullanımın çok üzerinde olması halinde satmak amacıyla uyuşturucu madde bulundurmak suçu uygulanır.

Hukuka Aykırılık Unsuru kapsamında zorunluluk hali tartışmalıdır. Madde eksikliğinde kriz geçirecek derece bağımlı kişinin zor durumda kalması durumunda yanında madde bulundurması bir görüşçe hukuka uygunluk nedenidir. Ancak bu durumda da kullanma söz konusu olduğundan güvenlik tedbirine hükmedilerek hukuka uygunluk nedeninin uygulama alanı bulması gereksiz kılınabilir.

Etkin Pişmanlık 192/2 uyarınca kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi resmi makamlarca haber alınmadan önce bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini yetkili merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz. 192/4 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmî makamlara başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. Resmi merciler resmi sağlık kuruluşları, savcılık veya kolluk olabilir.

Teşebbüs failin elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan sebeplerle tamamlayamaması durumudur. Ortaya çıkan tehlikenin veya zararın büyüklüğüne göre fail cezalandırılacaktır. Söz konusu suç sırf hareket suçu ve soyut tehlike suçudur. Netice aranmaz, seçimlik hareketlerden birinin yapılması ile suç tamamlanır. Ayrıca maddenin kullanılmasına gerek yoktur. Kullanılırsa hükmedilecek tedbirde etkili olur. Sırf hareket suçunda icra hareketleri kısımlara ayrılabiliyorsa teşebbüs mümkündür. Satın alma veya kabul etmeye yönelik hareketin gerçekleştirilmesiyle birlikte icra hareketleri başlamaktadır. Bu aşamada failin elinde olmayan sebeplerle suç tamamlanamıyorsa teşebbüs gerçekleşecektir.

İçtima Unsuru; Bulundurmak fiili süreklilik arz eder. Bu suça kesintisiz suç özelliği vermemektedir. Hukuki anlamda tek fiil söz konusudur. Kullanma fiili birden fazla kez işlense de 191/2deki güvenlik tedbirine bir kez başvurulabilir.

İştirak Unsuru;  bizzat işlenebilen bir suç olduğundan iştirak söz konusu değildir. Birden fazla kişinin uyuşturucu maddeyi birlikte kullanması durumunda her bir kişinin hareketi birbirinden bağımsızdır. Uyuşturucu maddeyi kimin tedarik ettiğinin önemi bulunmayacaktır.

Uyuşturucu ve Uyarınca Madde İmal, İthal ve İhraç Suçu

Uyuşturucu maddelerin murakabesi hakkında kanun ile uyuşturucu maddelerin imali, ithali, ihracı ve satışıyla uğraşanların Sağlık Bakanlığından ruhsat alması ve bu ruhsata göre hareket etmesi gerekir. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılan imal, ithal veya ihraç bu suça vücut verir. Uyuşturucu madde suçları kazanç elde etmek maksadıyla işlenir.

Korunan Hukuki Değer kamu sağlığıdır.

Suçun konusu uyuşturucu veya uyarıcı maddedir. Tck da uyuşturucu madde tanımı yapılmamıştır. Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanun uyarınca ham afyon, hazırlanmış afyon, tıbbi afyon ve bunların müstahzarları Türk Ceza Kanunun uygulanmasında uyuşturucu maddelerden sayılır. Ancak yaşanan gelişmelerle uyuşturucu madde sayısında artış meydana gelmektedir. Suça konu olan maddenin niteliği Adli Tıp Kurumunca tespit ettirilmelidir.

Suçun Faili herkes olabilir, genel suçlardandır. Ancak failin tabip, veteriner, kimyager, eczacı, diş tabibi, dişçi, ecza ticarethanesi sahibi, hasta bakıcı, ulaşım vasıtaları sahipleri veya umuma açık işletmelerin sahip ve müstahdemleri ile memurların görevlerini kötüye kullanarak bu suçları işlemesi halleri cezayı arttıran nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Ayrıca bu suç tüzel kişilerin faaliyetleri çerçevesinde işlenirse bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Fiil Unsurunda uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin ruhsatsız veya ruhsata aykırı imal, ithal ve ihracı düzenlenmiştir. Bu suç kazanç amaçlı işlenir. Ancak uygulamada bu kazancın miktarının belirlenmesi zor olduğundan hapis cezası yanında adli para cezasına da hükmolunur. Bu 3 fiil aynı suçun seçimlik hareketleridir. Suçun oluşması için yalnızca birinin gerçekleştirilmesi yeterlidir. İlk seçimlik hareket uyuşturucu madde imalidir. İmal uyuşturucu maddelerin hammaddelerinden elde edilmeleridir ya da birbirlerine dönüştürülmeleridir. Uyuşturucu madde oluşması için özenli bir uğraşa gerek duyulmaması halinde imal söz konusu değildir. Teknik yöntemlerle meydana gelme süreci geçirilmelidir. Uyuşturucu maddelerin özü bitkilerin toplanması, saklanması imal değildir. Elverişli aletler varsa henüz uyuşturucu madde imal edilmese de teşebbüs gündeme gelecektir. Çünkü elverişli araçlarla icra hareketlerine başlanılmıştır. Yine elde olmayan nedenlerle elverişli araçların kullanılamaması durumunda teşebbüs gündeme gelecektir. İkinci seçimlik hareket uyuşturucu madde ithalidir. Kastedilen uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin yasadışı yollarla yabancı ülkelerden Türkiye’ye getirilmesidir. Getirilen maddenin miktarı önemlidir. Kişi kendisi de uyuşturucu madde kullanıyor, getirdiği madde miktarı da kendi kullanımına yetecek miktardaysa kullanma amacıyla uyuşturucu madde bulundurma suçu gündeme gelecektir. Bu suçta kazanç elde etme amacı bulunmamaktadır. Suçun oluşumu bakımından maddenin cinsi önemli değildir. Ancak cezanın tayininde cins önem kazanacaktır. Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin eroin, kokain, morfin veya baz morfin olması hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.  Yargıtay’ a göre gümrükte ele geçirilen uyuşturucu ya da uyarıcı maddeler için suç tamamlanmış sayılmalıdır. Ülkeler arası transit geçit söz konusu ise uyuşturucu madde ithalinden bahsedilmez, burada ‘nakil’ söz konusudur. Ve yakalanan sanık hakkında yurt içinde uyuşturucu madde ticareti suçundan soruşturma yapılacaktır. Üçüncü seçimlik hareket ise uyuşturucu madde ihracıdır.

Uyarıcı ya da uyuşturucu maddenin ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak yasadışı yollarla yurt dışına çıkartılmasını ifade eder. Sanığın uyuşturucu madde ile sınıra doğru gitmesiyle suç tamamlanmaz, icra hareketlerine başlanmamıştır. Sadece yurt içinde uyuşturucu nakletmek suçu gündeme gelir. Bu seçimlik harekette de kazanç maksadı arandığından miktar yalnızca kullanmaya yetecek kadarsa kullanma suçu gündeme gelir. Uyuşturucu türünün suçun oluşumu bakımından önemi yoktur, cezanın belirlenmesinde önemlidir.

TCK 188/2’de “ Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin diğer ülke açısından ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye’de uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir.”  İfadesi yer almaktadır. Buna göre diğer ülkede uyuşturucu madde ithali ile ilgili yargılama yapılması veya cezaya hükmedilmesi Türkiye’de ihraç dolayısıyla yargılama yapılmasını engellemez. Ancak karşı ülkede infaz edilen kısım Türkiye’de ihraç dolayısıyla yapılan yargılama mahkûm olunan hapis cezasından mahsup edilir. TCK 13/1’ e göre uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma ve uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının vatandaş tarafından yabancı ülkede işlenmesi halinde Türk Kanunları uygulanır. Türkiye failler hakkında resen takibat yapar.

Manevi Unsur kasttır. Özel saik aranmamıştır. Ancak bu suçun uyuşturucu maddeyi kullanmak amacıyla bulundurma suçundan ayrılması için ticari amaçla bulundurulması önemlidir. Bu amaç uyuşturucunun miktarı, failin ekonomik durumu, daha önceden ticaretini yapıp yapmaması gibi hususlar dikkate alınarak amaç belirlenir. Belirlenemiyorsa kullanmak maksadı olduğu anlaşılır.

Hukuka Aykırılık Unsuru; Sağlık Bakanlığının izniyle ruhsatlı ve ruhsata uygun olarak uyuşturucu madde imal, ithal ve ihracı bu suçu oluşturmaz. Tıbbi amaçlarla kullanılması nedeniyle bu ruhsat alınabilir.

Teşebbüs Unsuru;  Suç imal, ithal ve ihracın gerçekleşmesi ile tamamlanır. Sırf hareket suçudur. İcra hareketleri kısımlara bölünebiliyorsa teşebbüs mümkündür. İmal hareketinde elverişli araçların temin edilmesi ayrıca bir suç olarak düzenlendiği için araç temini imalde teşebbüs anlamına gelmeyecektir. Ancak elverişli hareketlerle imale ilişkin icra hareketleri başlayıp elde olmayan nedenlerle imal tamamlanamamışsa teşebbüs gündeme gelir.

İçtima Unsuru; seçimlik hareketlerden birinin gerçekleşmesi ile suç tamamlanır. Birden fazla seçimlik hareketin işlenmesi durumunda verilecek cezada üst sınıra yaklaşılacaktır. İmal ya da ithal ayrıca yurt içinde satılırsa 188/3 suçu oluşup gerçek içtima kuralları uygulanır buna göre her suçtan ayrı ayrı cezalara hükmedilir.

İştirak Unsuru; Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nitelikli haldir. Bunun dışında iştirak mümkündür. İştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. İştirak eden herkes cezalandırılmayı önleyen kişisel nedenler göz önünde tutulmadan kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Maddeyi Ruhsatsız veya Ruhsata Aykırı olarak Ülke İçinde Satmak, Satışa Arz Etmek, Başkalarına Vermek, Sevk Etmek, Nakletmek, Depolamak, Satın Almak, Kabul Etmek, Bulundurmak Suçu

Korunan Hukuki Değer kamu sağlığıdır.

Suçun Konusu uyuşturucu ve uyarıcı maddelerdir. (ilgili açıklamalar için bknz 3. Suç)

Suçun Faili herkes olabilir, genel suçlardandır, özel faillik niteliği aranmaz. 188/8 gereği failin tabip, veteriner, kimyager, eczacı, diş tabibi, dişçi, ecza ticarethanesi sahibi, hasta bakıcı, ulaşım vasıtaları sahipleri veya umuma açık işletmelerin sahip ve müstahdemleri ile memurların görevlerini kötüye kullanarak bu suçları işlemesi hallerinde cezayı arttırıcı nitelikli hal söz konusu olur.

Suçun Fiil Unsuru; suç kazanç elde etmek amacıyla işlenmektedir. Kanunda 9 seçimlik hareket öngörülmüştür. Bu seçimlik hareketlerden birinin yapılmasıyla suç tamamlanır. Birinci seçimlik hareket satmaktır. Uyuşturucu maddeyi bir bedel karşılığında başkasına vermektir. Satış birden çok kişi tarafından da gerçekleştirilebilir. Hepsi bakımından satış iradesinin bulunması gerekir. Maddenin alıcının eline geçmesiyle suç tamamlanır. İcrai hareketler yapılmasına rağmen madde alıcının eline geçmediyse teşebbüs değil satışa arz söz konusu olur ve fail satışa arzdan cezalandırılır. Maddenin cinsi veya miktarı önemli değildir. Ancak suçun oluşması için maddenin uyuşturucu madde olduğunun ve kullanıma elverişliliğinin uzman bilirkişi raporu ile saptanması gerekir. Satma eylemi karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla oluşur. Ancak alıcı kılığındaki ajan uyuşturucu maddeyi satıcıdan temin ettiği anda suç oluşacaktır. 2. Seçimlik hareket satışa arz etmektir. Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin satışa hazırlanmasıdır. Satış amacı ile bulundurulması satışa arz sayılır. 3. Seçimlik hareket başkalarına vermektir. Uyuşturucu madde bedel alınmaksızın başkasına verilmektedir. Böylece tedarik suçu oluşur. Başkalarına bir kez verilmesi yeterlidir, süreklilik arz etmesi gerekmez. Malın cinsi ve miktarı suçun oluşması için önemli değildir. Önemli olan devredilen malın 3. Kişinin eline geçmesidir. Devretmek için icrai hareketlere başlanıp da elde olmayan nedenlerle teslim edilemediyse teşebbüs gündeme gelecektir. 4. Seçimlik hareket sevk etmedir. Uyuşturucu maddenin devredilmesi amacı bulunmalıdır. Malın cinsi ve miktarı cezanın tayininde önemlidir. 5. Seçimlik hareket ise nakletmektir.  Uyuşturucu maddenin kullanımını devretmek amacıyla bir yerden başka bir yere taşınmasıdır. Nereye nakledildiğinin, iki bölge arasındaki uzaklığın önemi yoktur. Kişi kendi ihtiyacı için naklediyorsa kullanmak için bulundurma suçu oluşur. Ancak sanık başkasına verilmek üzere naklediyorsa nakletme suçu oluşur. Nakli yapan kişi bunu ne karşılığında yaptığının önemi yoktur. Önemli olan nakli yapan kişinin kasten hareket etmesidir. Uyuşturucu ya da uyarıcının miktarı bu harekette önemlidir. Yargıtay bir yıllık ihtiyaç sınırını aşan miktardaki uyuşturucu miktarının, sanık daha az ceza almak maksadıyla kullanmak amacıyla taşıdığını söylese de ticari amaçla taşındığını kabul etmektedir.6. seçimlik hareket depolamaktır. Uyuşturucu ya da uyarıcı maddenin bir yerde gizlenmesi demektir. Uyuşturucu madde her zaman kullanıma hazırdır. Kişisel ihtiyacı aşmayan ölçüde uyuşturucunun depolanması bu suçu oluşturmaz. Miktarın fazla olması ve gizlenmesi bu suçu oluşturur. 7. Seçimlik hareket satın almaktır. Satın almak kazanç sağlamak maksadı ile olmalıdır. Kişisel ihtiyacını karşılayacak ölçüde uyuşturucu satın almak bu suçu değil kullanma suçunu oluşturacaktır. Bu fiiller yurt içinde gerçekleştirilmelidir. 8. Seçimlik hareket kabul etmektir. 9. Seçimlik hareket ise bulundurmaktır. Kesintisiz suç oluşturur. Uyuşturucu maddelerin ticaretinin yapılması amacıyla kullanmak için gereken miktardan daha fazla bulundurulmasıdır. Başkalarına devretme, satma gibi niyetler olmalıdır. Hangi miktarda uyuşturucu madde bulundurulmasının başkalarına devir amacı taşıdığını mahkeme tespit eder. Uyuşturucunun miktarı ve cinsi cezanın belirlenmesinde önem taşır. Kişisel ihtiyaç sınırını aşıyorsa ticaret amacıyla bulundurulduğu kuraldır. Uygulamada herkes uyuşturucu maddeyi kendi kullanımları için temin ettiğini savunmaktadır. Dolayısıyla gerçekten kendi ihtiyacı için mi yoksa başkalarına temin için mi bulundurulduğunun tespiti gerekir. Eğer ticaret amacıyla taşındığına yönelik inandırıcı deliller bulunmuyorsa 191 deki uyuşturucu ve uyarıcı madde bulundurma suçunu oluşturur. Dolayıysa cezada önemli miktarda düşüş olacaktır. 188/4. maddede sayılan eroin, kokain, morfin, baz morfin olması cezayı arttıran nitelikli haldir.

Manevi Unsur kasttır. Bu suçun 191de düzenlenen uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanma maksadıyla bulundurma suçundan ayrılması için ticari amaçla hareket edildiğinin ispatlanması gerekir. Yargıtay’a göre uyuşturucunun miktarı, sanığın bağımlı olması, daha önce uyuşturucu madde ticaretinden mahkûmiyeti, ekonomik durumu gibi etkenler göz önünde bulundurulup kast belirlenir. Kast tam olarak belirlenemiyorsa kullanmak maksadıyla bulundurduğu kabul edilir. Çünkü şüpheden sanık yararlanır. Yargıtay’ca tek başına muhbirin kanaati de ticaret kastında önemli değildir

Hukuka Aykırılık Unsuru tıbbi amaçlarla ruhsata bağlı ve ruhsata uygun olarak satışı suç oluşturmaz.

Teşebbüs mümkün görülmemektedir. Zira örneğin satışın tamamlanamaması ile satışa arz fiili oluşur.

İçtima da ise seçimlik hareketlerden birden fazlasının yapılması farklı ceza verilmesine sebep olmaz. Tek bir ceza verilir ancak cezada üst sınıra yaklaşılır.

İştirak Unsuru; suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nitelikli haldir. Bunun dışında iştirak halleri saklıdır

Nitelikli Haller

  1. Uyuşturucu maddenin türüne bağlı olarak; eroin, kokain, morfin veya baz morfinin suçun konusu olması halinde ceza arttırılır.
  2. Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi; 188/5 uyarınca maddedeki suçların suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Burada ayrıca ‘suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya üye olmak’ suçundan da ceza verilmelidir. Örgüt faaliyetinde işlenen suç daha kolay işlenir, bunlarla daha zor başa çıkılır ve suçun failinin ikamesi oldukça kolaydır. Örgüt hiyerarşik bir yapı içinde, devamlılık gösteren, en az3 kişiden oluşan fiili bir birleşmedir. İşlenmesi amaçlanan suçların konu ve mağdur bakımından somutlaşması şart değildir. Amaç suçlar işlenmese de bu suça hükmedilir. Amaç suç işlendiğinde ayrıca o suçlardan cezalandırılır. Örgütün yapısı amaç suçları işlemeye elverişli olmalıdır. Nitelikli hal için örgütün mutlaka uyuşturucu amacıyla kurulması şart değildir. Herhangi bir suç işleme amacı ile kurulabilir. Söz konusu uyuşturucu suçu bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenmelidir.
  3. Suçların bazı meslek erbapları tarafından işlenmesi; 188 de tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile ilgilenen kişilerce işlenmesi halinde ceza yarı oranında arttırılır.

Etkin Pişmanlık

192/1 cezasızlık nedeni olarak etkin pişmanlık: etkin pişmanlık yalnızca kanunun açıkça öngördüğü suçlarda uygulanan şahsi cezasızlık sebebidir. 192 de öngörülen etkin pişmanlığın gerçekleşmesi için öncelikle ihbar eden kişinin uyuşturucu veya uyarıcı madde suçunu işlemesi gerekir. İhbar suç resmi makamlarca öğrenilmeden önce yapılmalıdır. Failin etkin pişmanlıktan yararlanabilmesi için diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri bildirmesi gerekir. Aynı şekilde Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz

192/2 indirim nedeni olarak etkin pişmanlık:   Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz.

 

Üretimi izne, satışı reçeteye bağlı uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü maddelerin imal, ithal ve ticareti suçu

188/6 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından 188 hükümlerinin uygulanması gerekir. Ancak verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir. 188/1-2-3 teki ticaret kastının bu fıkrada da bulunması gerekir. Uyuşturucu maddenin cinsi nedeniyle uygulanan nitelikli hal ise bu suçta geçerli olmayacaktır.

Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Üretiminde Kullanılan ve İthal veya İmali İzne Bağlı Maddeyi İthal, İmal, Satış, Nakil, Depolama ve İhraç Etme Suçu

Suçun konusu Uyuşturucu yada uyarıcı etki yapmayan ancak uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine tabi maddedir.

Fiil Unsuru: suçun konusunu oluşturan maddelerin ithal, imal, satış, nakil, depolama ve ihraç edilmesidir. Seçimlik hareketli bir suçtur. Bir hareketin işlenmesiyle suç tamamlanır.

Bu suçun örgüt halinde işlenmesi durumunda nitelikli hal uygulanmaz.

Manevi unsur kazanç elde etme amacı bulunmalıdır. Kasten işlenir.

 

Uyuşturucu Suçları Bakımından Cezai Süreç ve Yaptırım

Görevli ve yetkili mahkeme; Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirildiği yer mahkemesi yetkilidir. Suçun işlendiği yer belli değilse şüpheli veya sanığın yakalandığı yer yakalanmadıysa yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Şüpheli veya sanığın Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Türkiye’de en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Mahkemenin bu suretle de belirlenmesi olanağı yoksa ilk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Bunlar özel yetki halleridir. İhraç suçunda yetkili mahkeme suçun işlendiği sınır kapısının bulunduğu karşı ülke mahkemesidir. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda ağır ceza mahkemeleri görevlidir.

Uyuşturucu ve uyarıcı madde suçlarında tekerrür; TCK 28/4/2 gereği uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti ve belirtilen diğer suçlar hariç yabancı ülke mahkemelerinde verilen hükümler tekerrüre esas olabilir.188 kapsamındaki fiillerden dolayı yabancı ülke mahkemesinde verilen hükümler tekerrüre esas alınır.190 ve 191 madde hükümleri ise tekerrüre konu olamayacaktır. Türk mahkemelerinin uyuşturucu suçlarına ilişkin verdiği kararlar tekerrüre konu olabilir. Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesi halinde tekerrür hükümleri uygulanır. Cezanın infaz edilmiş olması şart değildir. Tekerrür hükümleri önceden işlenen suçtan dolayı, beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasına mahkûmiyet hâlinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl, geçtikten sonra işlenen suçlar dolayısıyla uygulanmaz.

Avukat Tuğsan YILMAZ
Merve ARABACI

Ceza Davalarında Meşru Savunma ve Zorunluluk Hali konulu bir önceki yazıda meşru müdafaanın ve zorunluluk halindeki hareketlerin hangi hallerde cezai müeyyidesinin olmadığı değerlendirilmiştir.